Sanktuarium Św. Rity z Cascii w Smolnej

Smolna to wieś w woj. dolnośląskim, w gminie Oleśnica, w archidiecezji wrocławskiej. Była już wzmiankowana w 1266 roku i lokowana na prawie niemieckim. W latach 1285 i 1286 nazwa była przedstawiana jako Stwolna, a w 1376 roku jako Smolna. W 1845 roku występowała podobno polska nazwa Smorna. W 1376 roku wymieniana była jako siedziba von Smollen. Później właścicielami wsi byli von Marschall, von Waldau, a w 1740 roku stała się własnością książąt oleśnickich. Po śmierci ostatniego z Brunszwików została włączona do korony pruskiej. Wtedy też wieś była podzielona na trzy części: Nowa, Dolna i Górna Smolna.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Smolnej

św. Rita

Jest to kościół filialny parafii Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Ligocie Małej.

Kościół w Smolnej był wzmiankowany już w 1286 roku. W 1538 roku przejęli go protestanci. Był odnawiany w XVI i XVII wieku. Dawny kościół o wielu cechach barokowych, w 1852 roku spłonął. Został odbudowany dwa lata później z wykorzystaniem ocalałej starej wieży z XV-XVI wieku, której najwyższa kondygnacja została wówczas nadbudowana. Rekonstrukcji kościoła w stylu neogotyckim dokonał nadworny architekt książąt pruskich, Karl Heinrich Wolff. Patronem kościoła pod koniec XIX wieku był następca tronu Cesarstwa Niemieckiego. W 1796 roku oleśnicki organmistrz Johann Georg Höpke wybudował czternastogłosowe organy. W 1853 roku zostały zastąpione nowymi, zbudowanymi przez organmistrza z Oleśnicy, Johanna Gottlieba Andersa, który posiadał wyłączność na budowę organów w mieście i okolicach. Na zewnątrz kościoła znajduje się pięć płyt nagrobnych. Jedna z nich jest najstarszym tego rodzaju zabytkiem w powiecie oleśnickim. Jest to piaskowcowa płyta rycerza Wojciecha ze Smolnej, pochodząca z pierwszej połowy XIV wieku. Znajduje się na niej płaskorzeźba krzyża z częściowo startym napisem majuskułowym. Kościół otacza średniowieczny mur z XV-XVI wieku. Na zewnętrznych murach kościoła znajdują się liczne epitafia właścicieli wsi.

• Kościół jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego.

Sanktuarium

Relikwie św. Rity sprowadził z Cascii do Smolnej ówczesny proboszcz parafii w Ligocie Małej, ks. Piotr Semeniuk w 2013 roku. Ks. Semeniuk zawdzięczał św. Ricie ocalenie po wypadku. Uroczystość wprowadzenia relikwii odbyła się w październiku 2013 roku pod przewodnictwem abpa Józefa Kupnego. Archidiecezjalne sanktuarium św. Rity z Cascii zostało ustanowione dekretem abpa J. Kupnego 4 marca 2020.

W kościele w Smolnej znajduje się także figura św. Rity. We wnętrzu kościoła zwracają także uwagę: na ścianach prezbiterium odkryty podczas prac renowacyjnych ornament akantowy, obraz św. Anny Samotrzeciej, a w ołtarzu głównym obraz Ukrzyżowanie z XVII wieku.

Bibliografia

Oprac. MC na podstawie: [1] (dostęp: 25.05.2025]; [2] (dostęp: 25.05.2025); [3] (dostęp: 25.05.2025)