Parafia św. Mikołaja i św. Franciszka Ksawerego w Otmuchowie

Otmuchów to miasto w woj. opolskim. Historycznie położone na Dolnym Śląsku. To jeden z najstarszych grodów kasztelańskich na Śląsku. Pierwszą wzmiankę znajdujemy w 1155 roku. Wtedy został przekazany przez księcia Jarosława biskupstwu wrocławskiemu i był w jego posiadaniu do 1810 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w Otmuchowie jeden z obozów koncentracyjnych dla Polaków na Śląsku tzw. Polenlager. 13 kwietnia 1945 niemiecki lekarz z NSDAP dokonał mordu na 26 umysłowo chorych pacjentach szpitala św. Józefa w Otmuchowie.

Na wzniesieniu, w zachodniej części Otmuchowa znajduje się kościół. Barokowy, murowany, z orientowanym na zachód prezbiterium.

Korzenie parafii sięgają XIII wieku. Wtedy już istniał tu kościół pw. św. Jana Chrzciciela. W 1386 roku wrocławski biskup Wacław postanowił postawić w Otmuchowie kościół kolegiacki. Nękany różnymi najazdami wojsk husyckich oraz osłabiony przez reformację, stracił na swoim znaczeniu na rzecz rozwijającej się obok Nysy, do której została przeniesiona kolegiata. Dopiero w 1690 roku biskup wrocławski Franz Ludwig von Pfalz-Neuburg postanowił całkowicie zburzyć kościół, a na jego miejscu wybudować nowy kościół, barokowy. Biskup był wybitnym mecenasem sztuki i sprowadził do Otmuchowa specjalistów: malarza Karola Dankwarta, którego freski można podziwiać m.in. w bazylice jasnogórskiej, wiedeńskiego architekta Jana Piotra Doblera i wybitnego malarza Michaela Willmanna. W wystroju kościoła widać wpływy jezuickie, popularne na Dolnym Śląsku, dlatego wnętrze podobne jest do m.in. kościoła jezuitów w Nysie czy cystersów w Bardzie.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1690 roku, w co bardzo zaangażowali się mieszkańcy Otmuchowa. 8 września 1701 sufragan Johannes Brunetti, biskup Lacedemoni uroczyście poświęcił kościół. Wtedy konsekrował trzy ołtarze. Główny ku czci św. Mikołaja, z relikwiami św. Teodozjusza z Kapadocji i św. Kaudyda, męczennika z Agaunum (dziś Saint Maurice, Szwajcaria), ołtarz ku czci św. Franciszka Ksawerego z relikwiami świętych, Wenturinusa z Bergamo i męczennicy Wiktorii z Sabiny oraz ołtarz ku czci św. Jana Chrzciciela z relikwiami świętych męczenników, Konstantyna ze Szkocji i Liberaty.

Ołtarz główny wykonał sztukator Johann Weinmann z Ellwangen. W absydzie prezbiterium zwraca uwagę obraz św. Mikołaja, dzieło Michaela Lukasa Leopolda Willmanna. Obraz ten podarował kościołowi Franciszek Ludwik. Drugi obraz Willmanna Ścięcie św. Jana Chrzciciela znajduje się w jednym z ośmiu ołtarzy bocznych. Wnętrze kościoła jest bogato opracowane. Polichromie na sklepieniach i ścianach, autorstwa Karola Dankwarta pochodzą z ok. 1694 roku. Autorami sztukaterii byli: Giovanni Aberti, Bertolomeo Mutino i Pietro Simonetti. Ambona datowana jest na 1696 rok, a obecne trzydziestoośmiogłosowe organy, poświęcone 20 kwietnia 1935, wykonał nyski organmistrz Carl Berschdorf.

Kościół jest uważany za jeden z najcenniejszych zabytków architektury sakralnej w regionie. Należy dodać, że w okresie od maja 2016 do września 2021 zrealizowano projekt konserwacji i ochrony zabytków kościoła, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Bibliografia

[1] (dostęp: 21.07.2025); T. Chrzanowski, M. Kornecki, Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 3: Powiat grodkowski, Warszawa 1964; B. Steinborn, Otmuchów, Paczków (Śląsk w zabytkach sztuki), Wrocław 1982; Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006