Pałac w Koszęcinie
Koszęcin to 4,5-tysięczna miejscowość leżąca na wschód od Lublińca. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi w 1275 roku. Ze względu na liczne bagna i stawy wokół Koszęcina, w średniowieczu miejscowa ludność zajmowała się przede wszystkim wikliniarstwem. Właściciele osady zmieniali się wielokrotnie. Początkowo należała ona do Piastów opolskich. Na przełomie XVI i XVII wieku przeszła w posiadanie Kochcickich. W tym czasie siedzibą rodową był drewniany zamek, który doszczętnie spłonął w 1595 roku podpalony przez lisowczyków. W 1609 roku Andrzej Kochcicki rozpoczął budowę murowanej siedziby rodowej - w pierwotnym założeniu charakterystyczna trójkondygnacyjna wieża obronna - oraz kaplicy na połączeniu skrzydeł północnego i południowego. W 1612 roku, zarządzający hutami Kochcickiego Walenty Roździeński napisał tutaj poemat Officina ferraria, opisujący historię obróbki żelaza oraz życie miejscowych hutników, górników i kowali. Ostatecznie budowę pałacu dokończył nowy właściciel miejscowości - Filip Rauthen.
W gotowym pałacu została umieszczona imponująca biblioteka nie mająca wówczas równych sobie w Europie Środkowej. Tutaj też gościł Jan III Sobieski udający się pod Wiedeń, a jego żona Marysieńka, czekając na męża, uczyniła z Koszęcina swoją główną siedzibę. W latach 1647-1691 przebudowano kaplicę i nadbudowano wieżę. Za sprawą zaś kolejnych właścicieli, Sobków w XVIII wieku rezydencja przekształciła się w barokowy zespół pałacowo-parkowy. W latach 1805-1945 Koszęcin był własnością książęcego rodu Hohenlohe-Ingelfingen. Jeden z jego przedstawicieli, Ludwik Filip, w 1829 roku rozpoczął kolejną przebudowę obiektu, tym razem w stylu późnoklasycystycznym. Pracami kierował Albert Roch.
Obecnie pałac w Koszęcinie to ceglany, otynkowany obiekt w stylu klasycystycznym. Po rozbudowach zyskał kształt podkowy. Dwu- lub miejscami trzykondygnacyjny, nakryty czterospadowymi i siodłowymi dachami. Główna, 23-osiowa fasada od strony zachodniej została ozdobiona ryzalitem z trójkątnym przysiółkiem. Elewacje zostały udekorowane pilastrami i boniowaniem. Wewnątrz pałacu zachowały się pierwotne sklepienia, malowidła ścienne, fragmenty sztukaterii, oryginalne kominki i piece kaflowe. Ocalały też epitafia nagrobne członków rodu Hohenlohe-Ingelfingen w kaplicy. Ostatni przedstawiciel rodziny, Karol Gottfried w 1945 roku wyemigrował do Austrii.
Po II wojnie światowej pałac stał się najpierw siedzibą Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. W latach 1948-1951 mieściła się tu Szkoła Organizacyjna ZMP, potem do 1953 roku Zakład Leczniczo-Wychowawczy. 1 lipca 1953 pałac w Koszęcinie został siedzibą Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca "Śląsk". (obecnie Zespołu Pieśni i Tańca "Śląsk"). Obecnie swoją siedzibę ma tutaj Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej. Kaplica pałacowa pw. Matki Boskiej Wniebowziętej i św. męczenników Dionizego i Witalisa po 1945 roku przestała pełnić swoje funkcje sakralne. W 2001 roku, gruntownie wyremontowana stała się salą koncertową zespołu "Śląsk". W obrębie zespołu pałacowo-parkowego znajduje się dawna ujeżdżalnia, obecnie Pawilon im. Elwiry Kamińskiej, a także budynek folwarczny z XIX wieku, będący dziś Domem Pracy Twórczej im. prof. Adolfa Dygacza. Na dziedzińcu zaś od 2006 roku, na ławeczce profesorskiej, zasiada Stanisław Hadyna, założyciel "Śląska". Pałac otacza XIX-wieczny park. Rosną w nim okazy lip drobnolistnych, kasztanowców, klonów, buków zwyczajnych, jaworów, jesionów wyniosłych, dębów szypułkowych. Zostały posadzone także drzewa egzotyczne: sosny wejmutki, kanadyjskie i czarne, choinki kanadyjskie, platany klonolistne, jesiony amerykańskie.
Bibliografia
J. Myrcik, Pół wieku "Śląska". Zarys monograficzny Zespołu Pieśni i Tańca "Śląsk", Koszęcin 2004; www.zespolslask.pl; www.slakie.travel; www.palacksiazecy.pl