Pałac w Boryni
Pierwsze wzmianki dotyczące Boryni zostały zawarte w "Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis". W tym czasie osada leżała w granicach księstwa rybnicko-raciborskiego. Borynia stanowiła własność rycerską i dzieliła się na kilka działów: Dolną, Górną, Średnią. Jej właściciele często się zmieniali. Osada znajdowała się m.in. w rękach szlacheckich rodzin: Boryńskich, Skrzyszowskich, Strzybnickich, Rostków, Gogołowskich, Paczyńskich, Szelichów, Reiswitzów, Madejskich, Durantów. W 1760 roku majątek znalazł się w posiadaniu Jana Schlutterbacha. Schlutterbachowie byli szlachtą pochodzenia austriackiego.
Wznoszenie siedziby rodowej w należącym do nich majątku w Boryni rozpoczęli w 1781 roku. Dwukondygnacyjny pałac został wybudowany na planie prostokąta w stylu klasycystycznym z wpływami późnego baroku. Czterospadowy, mansardowy dach pierwotnie kryty był łupkiem. Elewacje zewnętrzne ozdobiły ryzality z elementami głowic w stylu korynckim. W rękach Schlutterbachów majątek pozostał do 1840 roku. Jego kolejnym właścicielem został Paweł Madejski-Poraj. Majątek obejmował wówczas 405 ha. Hodowano tutaj wówczas 20 koni, 70 sztuk bydła, 25 sztuk trzody chlewnej. Na terenie folwarku funkcjonowało też parowe przetwórstwo mleka. Kolejnym właścicielem majątku został Emil Durant. Wdowa po nim, Marta Durant, w 1907 roku przekazała majątek Waldemarowi Schippanowi. Jego część, za niespłacone długi, przejął Berliner Landbank. Gdy w 1917 roku Borynia znalazła się w posiadaniu Kurta Dobersa jej areał wynosił zaledwie 230 ha. Majątek w Boryni został rozparcelowany w 1937 roku. W okresie okupacji funkcjonowało tutaj niemieckie przedszkole. Podczas przechodzenia frontu w 1945 roku budynek mocno ucierpiał z zewnątrz, a wewnątrz został zdewastowany. 20 lutego 1959 pałac wydzierżawiła Gromadzka Rada Narodowa. Po gruntownym remoncie w latach 60. XX wieku w jego wnętrzach znalazła swoją siedzibę szkoła podstawowa. Mieściła się ona tutaj do 1984 roku. Dwa lata później właścicielem obiektu została Jastrzębska Spółka Węglowa. Od 2009 roku pałac stanowi własność prywatną.
Bibliografia
A. Żukowski, D. Jakubczyk, Szlakami Zielonego Śląska 3, Czerwionka-Leszczyny 2014, s. 70; www.palacborynia.pl; www.tujastrzebie.pl