Kościół pw. św. Barbary w Kolanowicach

Kolanowice to niewielka wieś w woj. opolskim, w gminie Łubniany, nad rzeką Mała Panwia. Wieś była wzmiankowana w 1250 roku. W swojej pracy o śląskim nazewnictwie z 1896 roku, pisarz Konstanty Damrot, wymienił dwie nazwy: obecną, polską Kolanowice i zgermanizowaną Kolanowitz. W dokumentach łacińskich: z dnia 25 marca 1243 Mieszka II Otyłego, księcia opolsko-raciborskiego w latach 1230-1246, wydanym w Mechnicy oraz z dnia 27 września 1248 kanonika wrocławskiego, Wilhelma z Nysy, wydanym w Miechowie, miejscowość jest wymieniana jako wieś pod obecną polską nazwą villa Kolanowice.

Historia kościoła

Jest filią parafii św. Józefa Robotnika w Osowcu-Węgrach. Znajduje się na południowym skraju Kolanowic, od wschodu przylega do niego cmentarz, a od południa pola. Początki kościoła to XVII wiek. Został wzniesiony w 1678 roku w Opolu, w obrębie kompleksu klasztornego franciszkanów, jako kaplica św. Barbary. W 1810 roku, podczas sekularyzacji, władze pruskie zniosły zgromadzenia zakonne, w tym franciszkanów w Opolu. Klasztor przejęło państwo, a kaplicę wystawiono na sprzedaż. W 1811 roku mieszkańcy Kolanowic zakupili kościół, rozebrali na części i przenieśi do wsi. W 1812 roku zakończono prace związane z ponownym złożeniem budowli i 19 grudnia 1812 kościół został konsekrowany.

Budowla jest orientowana, zrębowa, w której ściany wznoszone z poziomych bali, łączą się w narożach na tzw. "jaskółczy ogon". Nawa kościoła o rzucie zbliżonym do kwadratu, węższe prezbiterium, zamknięte trójbocznie, przyległa zakrystia i murowana kruchta, dobudowana w późniejszym czasie. Całość otaczają soboty - niskie podcienia wsparte na słupach, nadające budowli rustykalny wygląd. Nad nawą główną znajduje się smukła, ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona hełmem, pokrytym gontem. Dach kościoła ma konstrukcję siodłową i jest wyłożony gontem.

Wnętrze kościoła jest barokowe. Prezbiterium zdobi pozorne sklepienie kolebkowe, nawa ma strop belkowy, bogato zdobiony polichromiami o motywach roślinnych i religijnych. Chór muzyczny, wsparty na dwóch rzeźbionych słupach, wyróżnia się parapetem i emporą zdobionymi cyklem dwunastu scen z życia św. Barbary. Malowidła są datowane na przełom XVII i XVIII wieku.

Ołtarz główny jest w stylu barokowym. W centrum obrazy: św. Barbary oraz w zwieńczeniu przedstawienie Ukrzyżowania. Po bokach zwracają uwagę dwa ołtarze boczne z końca XVII wieku, poświęcone Matce Boskiej z Dzieciątkiem i św. Batłomiejowi, które zachowują oryginalne rzeźby i detale snycerskie. Ławy, ambona i konfesjonał wykonane w duchu ludowo-barokowym.

W 1978 roku, w pobliżu kościoła wzniesiono wolnostojącą dzwonnicę, która odciążyła konstrukcję wieżyczki sygnaturki. Natomiast w 1997 roku wybudowano dom przedpogrzebowy. Współcześnie kościół przechodził remonty i modernizację. Niestety, w 2001 roku, kościół padł ofiarą kradzieży części zabytkowego wyposażenia.

• Kościół jest wpisany do rejestru zabytków woj. opolskiego.

• Kościół stanowi część Szlaku Drewnianej Architektury Sakralnej woj. opolskiego.

Bibliografia

Oprac. MC; D. Emmerling, A. Wierzgoń, Opolskie kościoły drewniane, Opole 2011; T. Chrzanowski, M. Kornecki, Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 11: Miasto Opole i powiat opolski.