Kościół pw. św. Anny w Oleśnie

Kościół odpustowy pw. św. Anny w Oleśnie

Należy do parafii Bożego Ciała w Oleśnie.

Kościół jest jedną z najoryginalniejszych drewnianych budowli sakralnych w Polsce. To jeden z piękniejszych kościołów drewnianych na historycznym Górnym Śląsku, a także jednym z najważniejszych kościołów odpustowych w diecezji opolskiej.

Wzniesiono go na unikalnym rzucie. Jego kształt, interpretowany jako pięciopłatkowa róża, związany jest z symboliką chrześcijańską (monstrancja) i dawną nazwą Olesna - Rosenberg. Powstanie kościoła jest związane z legendą o cudownym ocaleniu dziewczyny o imieniu Anna przed zbójcami, przez wstawiennictwo św. Anny. W miejscu cudownego ocalenia, rodzina w dowód wdzięczności, ufundowała drewnianą rzeźbę św. Anny Samotrzeć. Zawieszono ją na sośnie, która stała się schronieniem dla dziewczyny, a miejsce to stało się celem pielgrzymek wiernych z okolicy.

W 1444 roku olescy mieszczanie wznieśli drewnianą kaplicę poświęconą św. Annie, która miała wielkość dzisiejszego prezbiterium kościoła i otaczała pień "cudownej sosny". Obcięto koronę sosny, a na pniu umieszczono białą, owalną tabliczkę z napisem: Czcigodna stara sosna, pod którą jedna panienka za wstawiennictwem Anny Świętej od śmierci uratowana była. Lipiec 1444. Pień sosny do dziś wtopiony jest w ołtarz kaplicy.

Z przeprowadzonych w 2018 roku badań dendrochronologicznych zabytku, wiadomo, że pierwotny kościół składał się z prezbiterium i krótkiej nawy, wzniesiony w 1514 roku. W 1517 roku ufundowano gotycki tryptyk nieznanego autora. W środkowej części ołtarza, nad tabernakulum, postawiono figurę św. Anny Samotrzeć. Na belce tęczowej widnieje napis: Erecta et consecrata 1518. Kościół konsekrował biskup wrocławski Jan V Turzo, który był czcicielem św. Anny i w 1509 roku na synodzie we Wrocławiu podniósł dzień św. Anny do rangi liturgicznego święta.

Z przekazów źródłowych wiadomo, że w 1619 roku proboszcz Hieronim Perca zlecił dobudowanie do południowej ściany kościoła kaplicy, z której okna głoszono kazania w językach: polskim, czeskim, morawskim, niemieckim.

Po wojnie trzydziestoletniej kaplica była w tragicznym stanie, rozebrano ją i wybudowano nowy kościół. Cieśla Snopek, architekt pochodzący z Krakowa a osiadły w Gliwicach, podjął się zbudować kościół w postaci róży pięciolistnej, pięć kaplic zawierającej. Do budowy kościoła użyto drewna sosnowego, ma konstrukcję zrębową, na podmurówce. Prace rozpoczęto 19 marca 1669, a ukończono przed 26 lipca 1670. W 17755 roku kościół rozbudowano i wzniesiono wieżę.

W dobudowanych kaplicach znajdują się cenne ołtarze barokowe z wieków XVII i XVIII, późnorenesansowy z XVII wieku i regencyjny z XVIII wieku. Najbardziej znacząca w tym sanktuarium jest późnogotycka figura św. Anny Samotrzeciej, zwana też św. Anną Oleską. W ostatnim czasie kościół został poddany gruntownej renowacji z zewnątrz i wewnątrz, odnowiono wszystkie ołtarze i odnaleziono późnogotyckie malowidła Apostołów.

Przy kościele znajduje się cmentarz i neogotycka kaplica pogrzebowa z przełomu wieków XIX i XX.

• 6 maja 1968 sanktuarium św. Anny w Oleśnie zostało obdarzone przez Świętą Penitencjarię Apostolską specjalnym przywilejem odpustowym.

• Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 10 grudnia 2018, ten zabytkowy kościół został uznany za Pomnik Historii.

• Kościół leży na szlaku drewnianego budownictwa sakralnego w woj. opolskim.

• Z ciekawostek: makieta budowli była prezentowana na światowej wystawie sztuki architektonicznej w Nowym Jorku.

Bibliografia

E. Cichoń, M. Dedyk, Olesno: róża wśród lasów, Olesno 2018; E. Jagielska, M. Czuba, A. Hanka, A. Wawrzyńczuk [red.], 100 Pomników Historii, Warszawa 2018