Augustianie

Zakon Świętego Augustyna (łac. Ordo Sancti Augustini, OSA)

Zgromadzenie zakonne powstało 1 marca 1256 w wyniku zjednoczenia wielu wspólnot eremickich, żyjących według reguły św. Augustyna. Do 1963 roku funkcjonowali jako augustianie - eremici (łac. Ordo Eremitarum Sancti Augustini, OESA). Jest to zakon żebraczy. Prowadzą działalność naukową, misyjną, społeczną, pracują wśród ubogich i odrzuconych. Ich ubiór to czarny habit z kapturem i skórzanym pasem.

Charyzmat zakonu augustianów opiera się na duchowym doświadczeniu św. Augustyna i zawiera cztery elementy: 1) nieustanne poszukiwanie Boga, 2) w głębokiej wspólnocie z drugim człowiekiem, 3) w oparciu o prawdę o samym sobie, 4) w zaangażowaniu na służbę Kościołowi.

Dom Generalny Augustianów znajduje się w Rzymie, a wspólnoty rozwinęły działalność na całym świecie.

Historia zakonu w Polsce

W 1342 roku augustianów sprowadził z Czech do Polski, do Krakowa, król Kazimierz Wielki. Natomiast w 1331 roku sprowadził ich na Pomorze Bernim III, tam w Jasienicy wybudowali klasztor. W 1356 roku zostali sprowadzeni przez Siemowita III na Mazowsze, do Rawy i do Warszawy, a w 1358 roku do Ciechanowa.

Klasztory w Polsce należały do prowincji bawarskiej i były podzielone na trzy okręgi: polski, mazowiecki, ruski. Do okręgu polskiego należały klasztory w Krakowie, Olkuszu, Książu Wielkim, Wieluniu, Krasnymstawie i Pilźnie. Okręg mazowiecki stanowiły klasztory w Warszawie, Rawie i Ciechanowie, a okręg ruski w Brześciu Litewskim i Grodnie (1494).

6 lipca 1547 powstała samodzielna polska prowincja zakonna. W czasie reformacji nastąpił spadek liczebności wspólnot zakonnych. W XVII wieku rozpoczął się ich ponowny rozwój. Klasztory na terenie zaboru rosyjskiego zniesiono po powstaniu styczniowym, w 1894 roku. Do XX wieku przetrwał tylko klasztor w Krakowie. W 1950 roku, ówczesny metropolita krakowski Adam Sapieha, zniósł w Polsce augustianów, gdyż zangażowali się w Ruch Księży Patriotów. Zostali reaktywowani na początku lat 80. XX wieku.

Obecnie prowincja polska posiada trzy klasztory (stan na 8.05.2025). Dwa znajdują się w Krakowie: pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej Dziewicy i Męczennicy, przy którym działa kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Małgorzaty oraz jedyne w Polsce Zgromadzenie Sióstr Świętego Augustyna oraz klasztor pw. Matki Bożej Dobrej Rady, przy którym działa kościół pw. św. Mikołaja z Tolentino. W Łomiankach natomiast znajduje się klasztor pw. Matki Bożej Pocieszenia.

• Z zakonu augustianów wywodzi się, wybrany 8 maja 2025 papież Leon XIV.

Bibliografia

[1] (dostęp: 11.05.2025); [2] (dostęp: 11.05.2025); [3] (dostęp: 11.05.2025); Oprac. MC