Tajemnice kompaturek

Z Katedra Historii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tajemnice kompaturek. Księga metrykalna z Mszany (1638-1775), Halina Dudała (ed.), Katowice 2016. Źródła do dziejów Kościoła katolickiego na Górnym Śląsku, nr 14, cena 38 zł. do nabycia: Strefa Książki, ul. Panewnicka 141, 40-772 Katowice, Kontakt: Barbara Kruszy

  • tel.: 603510206
  • e-mail: strefaksiazki@wp.pl
  • Księgarnia prowadzi sprzedaż wysyłkową.
Mszana okladka.jpg
Mszana plyta.jpg

Filologów i historyków łączy pasja i przyjemność obcowania z dawnymi dokumentami. Filologa cieszy kontakt ze słowem we wszystkich jego formach, od prozy do poezji, historyków interesuje przeszłość ukryta w tekście pod płaszczem słów staropolskich, niemieckich, łacińskich, czeskich czy innych obco brzmiących. Jeszcze ciekawszą rolę pełnić może źródło spisane w postaci nut. Nuty przechowują dźwięki, a zatem usłyszeć w nich możemy śpiew mnicha cysterskiego lub organisty z jakiegoś kościoła śląskiego. Wszystkie te trzy rodzaje źródeł XVIII – wieczny introligator ukrył w postaci kompaturek w oprawie najstarszej księgi metrykalnej z Mszany koło Wodzisławia Śląskiego, a czas łaskawie się z nimi obszedł, mimo różnych zawieruch wojennych.

Fascynująca podróż w głąb oprawy księgi metrykalnej odsłoniła przed badaczami nowożytnych dziejów Śląska, ale także przed muzykologami oraz językoznawcami dotychczas nieznane – i dodajmy – rzadko występujące w zasobach archiwalnych dokumenty. Wydobyte zatem zostały i poddane wnikliwej analizie zarówno teksty kazań w czterech językach (łacina, polski, niemiecki, czeski), jak i prywatne listy XVII – wiecznych duchownych śląskich, ale także sowizdrzalska „Pieśń o wilczku”. Wyzwaniem dla muzykologów stała się z natomiast pergaminowa karta zawierająca niedokończony zapis XV – wiecznej antyfony „Gloriose rex Oswalde”, której odczytanie zaowocowało jej wykonaniem przez zespół Schola Cantorum Minorum Chosoviensis pod kierunkiem Sławomira Witkowkiego.

Owoce interdyscyplinarnej konferencji naukowej zorganizowanej w dniu 2 czerwca 2016 roku pod honorowym patronatem Arcybiskupa Metropolity Katowickiego Wiktora Skworca przez Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach oraz Zakład Teologii Patrystycznej i Historii Kościoła Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, ukazują się jako kolejna pozycja w serii „Źródeł do Dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku”. Nowa publikacja tym razem kieruje uwagę historyków w stronę Mszany koło Wodzisławia Śląskiego – niewielkiej gminy na pograniczu Polski, Czech i Moraw. U swych początków seria miała być tylko skromną kontynuacją dzieła wybitnych historyków śląskich z okresu międzywojennego. W najnowszej publikacji zostaje ona wzbogacona o cenną pozycję, która z pewnością spotka się z zainteresowaniem specjalistów z różnych dziedzin wiedzy o Śląsku. (Wstęp, Jerzy Myszor)

Spis treści

  • Przedmowa (Arcybiskup W. Skworc)
  • Wstęp (ks. J. Myszor)
  1. Bp Jan Kopiec, Nieprzemijająca wartość dawnych dokumentów pisanych
  2. Wojciech Schäffer, Czy najstarsza zachowana księga pochówków w Polsce pochodzi z Mszany?
  3. Halina Dudała, Analiza źródłoznawcza najstarszej księgi metrykalnej z Mszany.
  4. Aleksandra Ciesielczyk, Problematyka konserwatorska księgi z Mszany. Zaskakujące odkrycia, nowe źródła
  5. Czesław Grajewski, Analiza liturgiczno-muzykologiczna pergaminowej karty z Mszany
  6. Ks. Antoni Reginek, Przenikanie tradycji liturgiczno-muzycznych na Górnym Śląsku, na podstawie zapisu okładek w wybranych przekazach źródłowych
  7. Sławomir Witkowski, Rekonstrukcja antyfony Gloriose rex Oswalde z karty pergaminowej z Mszany
  8. Beata Gaj, Wartość historyczna i literacka rękopisów łacińskich z Mszany
  9. Joanna Sobczyk, Cechy językowe rozważania maryjnego z okładki księgi metrykalnej z Mszany
  10. Wojciech Mrozowicz, Fragmenty niemieckojęzycznych kazań przypisywanych o. Anzelmowi Kekerowi z oprawy księgi metrykalnej z Mszany
  11. Daniela Dylus, Uwagi o polszczyźnie mszańskich zabytków językowych
  12. Wacław Gojniczek, Księga metrykalna z Mszany jako źródło do dziejów szlachty w wodzisławskim państwie stanowym
  13. Halina Dudała, Autorzy wpisów w księdze metrykalnej z Mszany (1638-1775)

Aneks: Kolekcja dokumentów z Mszany koło Wodzisławia Śląskiego

  • Do publikacji dołączona płyta z antyfonami z pergaminu z Mszany w wykonaniu wokalistów Schola Cantorum Minorum Chosoviensis (nagrania dokonano w kościele św. Jerzego w Mszanie)